Vroeger dacht je dat de beste preventie van dementie bestond uit het maken van kruiswoordpuzzels of hardlopen in de ochtend.
Maar Tsjechische wetenschappers hebben dat idee omvergeworpen door ouderen op een loopband te zetten en ze te vergelijken met degenen die gewoon dansten of jiu-jitsu deden, meldt .
De resultaten zullen je doen nadenken over je ochtendgewoonten. In een gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek met 77 vrijwilligers met een gemiddelde leeftijd van 70 jaar volgden experts drie groepen gedurende 12 weken.
Pixabay
Eén groep danste, de tweede groep leerde vechtsporten en de derde groep, de controlegroep, ging gewoon door met hun normale leven zonder extra beweging. De wetenschappers maten de bloedspiegels van irisine en hersenafgeleide neurotrofische factor (BDNF), belangrijke markers die verantwoordelijk zijn voor het overleven van neuronen en de vorming van nieuwe verbindingen tussen neuronen.
De resultaten waren verrassend, zelfs voor de onderzoekers zelf. De niveaus van BDNF – het eiwit dat letterlijk je hersenen voedt en beschermt tegen veroudering – stegen statistisch significant in de dansersgroep en zelfs nog meer in de vechtsportgroep, terwijl ze daarentegen daalden in de controlegroep.
Tegelijkertijd verbeterden cognitieve tests, vooral voor aandacht en mentale flexibiliteit, specifiek bij de dansers, terwijl depressiescores op de Gerontologische Schaal alleen in de dansgroep afnamen. Irisine, het veelbesproken “jeugdhormoon”, had een ingewikkelder gedrag.
Het niveau ervan veranderde in geen van de groepen significant, maar de onderzoekers zagen een belangrijk patroon: veranderingen in irisine waren nauw gerelateerd aan veranderingen in antropometrische parameters. Met andere woorden, irisine zelf is geen magische pil, maar een marker van hoe je lichaam reageert op lichaamsbeweging, en die reactie is sterk geïndividualiseerd.
Wetenschappers verklaren het mechanisme van dit fenomeen als volgt: complex gecoördineerde bewegingen, vooral op muziek of in een veranderende omgeving (zoals bij vechtsporten), zorgen ervoor dat de hersenen meer neurotrofische factoren produceren dan monotoon hardlopen. Je beweegt niet alleen je voeten – je leert, onthoudt sequenties, anticipeert op de acties van je partner. Dit is cognitieve belasting vermomd als entertainment.
In de afgelopen jaren is het concept van de “spier-hersen-as” doorgedrongen tot de wetenschappelijke mainstream. Skeletspieren werken als een endocrien orgaan, waarbij tientallen myokines vrijkomen als reactie op contractie, waaronder irisine, dat via de bloedbaan de hippocampus bereikt en neurogenese stimuleert.
Maar, zo blijkt, het is niet het feit van beweging dat ertoe doet, maar de complexiteit en nieuwheid ervan. De hersenen, net als spieren, groeien alleen als ze zich moeten aanpassen aan het onbekende.Onderzoekers van de Universiteit van Florida en de Konkuk Universiteit bevestigen: aërobe lichaamsbeweging verhoogt de expressie van het FNDC5 gen, waaruit irisine wordt gevormd, en dit is direct gekoppeld aan een verbeterd geheugen bij de ziekte van Alzheimer.
Ze benadrukken echter ook: de diversiteit aan motorische en cognitieve eisen van verschillende sporten roept meer vragen op dan het beantwoordt. Eén ding is duidelijk: monotonie is de vijand van neuroplasticiteit.
Nu is er in Turkije een nieuw onderzoek gestart dat eindelijk duidelijk moet maken welke intensiteit van inspanning de irisineproductie het beste op gang brengt. Onderzoekers vergeleken intervaltraining met hoge intensiteit, langdurige matige training en continu hardlopen met lage intensiteit bij jonge vrijwilligers.
De resultaten worden binnenkort verwacht, maar het is nu al duidelijk dat er geen “toverpil” bestaat in de vorm van één regime – er zijn te veel verschillende mechanismen bij betrokken. Je hippocampus maakt geen onderscheid tussen het leren van een tango en het onthouden van een gedicht.
Voor hem zijn beide een signaal: “Hier zijn nieuwe neuronen nodig, dit is een moeilijke taak. Dus misschien ligt het geheim van een lang leven in de hersenen niet in uitputtende marathons, maar in het vermogen om te dansen, zelfs als je denkt dat er een beer op je oor is gaan staan. Het belangrijkste is om te beginnen, en de neuronen zullen het oppikken.
Lees ook
- Waarom je spieren het “jeugdhormoon” afscheiden waar je niets vanaf weet: wat irisine is en hoe je het kunt laten werken
- Waarom je spieren niet alleen de sportschool nodig hebben, maar ook de juiste “interne klok”: moleculaire gymnastiek tegen sarcopenie
