We leven in een tijdperk waarin zelfs liefde een project is geworden met meetbare KPI’s en terugverdientijden, grapten sociologen treurig.
Pauline Aronson merkt in haar boek “Love: Do It Yourself” op: vandaag de dag wordt menselijke volwassenheid niet gemeten aan het vermogen om gehecht te raken, maar aan het vermogen om snel relaties te verlaten die niet langer emotioneel lonend zijn.
We zijn managers geworden van onze eigen gevoelens, we berekenen risico’s en verzekeren onszelf tegen verlies voordat we ook maar een druppel oprechtheid hebben geïnvesteerd. De filosoof Emmanuel Levinas zei: “Liefhebben is je evenwicht verliezen”.
Pixabay
Maar de moderne mens is in paniek als hij valt, hij heeft een verzekering nodig, een airbag en duidelijke instructies voor het geval het plotseling pijn doet. We gaan relaties in gewapend met lijstjes van eisen, zoals boodschappenlijstjes in een supermarkt, en zijn oprecht verbaasd waarom we teleurgesteld zijn bij de kassa in plaats van blij.
Aan de basis van deze angst ligt de maatschappelijke beweging in de richting van narcisme, leggen psychoanalytici uit. We hebben de ander niet nodig als levende ziel met haar eigenaardigheden, maar als functie: hij of zij moet onze waarde bevestigen, ons in een gunstig daglicht stellen en op geen enkele manier tegeneisen stellen.
Liefde wordt een spiegel waarin we alleen onze eigen reflectie willen zien, en we slaan deze spiegel als hij ons plotseling de waarheid laat zien. De functiemens is handig, voorspelbaar en overschrijdt geen grenzen, maar bij hem is het onmogelijk om de duizeling te ervaren waarvoor mensen eigenlijk in de afgrond van relaties springen.
Je zult je evenwicht niet verliezen, maar je zult ook niet opstijgen. Je zult nooit de vreemdheid van de ander onder ogen zien, maar je zult ook nooit de zachtheid kennen van het accepteren van die vreemdheid.
Jullie liefde zal veilig zijn, zo steriel als een operatiekamer – en net zo dood. Therapie werkt in dit geval als een reanimatie van het vermogen om te verlangen en teleurstelling te weerstaan.
Het verwijdert pijn niet uit het leven, maar leert dat pijn geen vergissing is, maar een onvermijdelijk onderdeel van elk diepgaand contact. Iemand met innerlijke veerkracht is niet bang om de controle te verliezen, omdat hij weet dat hij, zelfs als hij valt, weer op kan staan.
En alleen als je stopt met het eisen van steriele veiligheid van liefde, komt het plotseling – levend, ruig, niet passend op een item van je ideale lijst.
Lees ook
- Waarom mensen vreemdgaan en wat er gebeurt als je vergeeft: kronieken van een crisis
- Waarom jaloezie relaties sneller vernietigt dan ontrouw, en hoe je onderscheid kunt maken tussen sos-signaal en controlerende gewoonten
